Değerlendirme Daveti ve Kabul Süreci (Invitation to Review and Acceptance)

Hakemler, makalenin konusuyla doğrudan ilgili uzmanlık alanlarına, bilimsel çalışma geçmişlerine ve literatürdeki yetkinliklerine göre Editoryal Kurul tarafından titizlikle seçilir. Davetler, çevrimiçi süreç yönetimi sistemimiz üzerinden e-posta yoluyla iletilir. Davet e-postası makale başlığını, özetini ve anahtar kelimelerini içerir.

Yayın süreçlerinin aksamadan yürütülebilmesi için hakemlerin daveti aldıktan sonraki 3 (üç) gün içinde olumlu veya olumsuz yanıtlarını sisteme girmeleri beklenir. Daveti kabul etmeden önce lütfen makale özetini inceleyerek konunun uzmanlık alanınızla tam olarak örtüştüğünden, belirtilen süre içinde tarafsız bir değerlendirme yapabileceğinizden ve herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığından emin olunuz.

Çıkar Çatışması Politikası (Conflict of Interest Policy)

Hakemler, değerlendirme sürecinin nesnelliğini ve tarafsızlığını gölgeleyebilecek her türlü potansiyel çıkar çatışmasını (finansal, kişisel, kurumsal, profesyonel veya entelektüel bağlar) davet aşamasında editoryal kurula bildirmekle yükümlüdür. COPE standartları uyarınca, aşağıdaki durumlardan herhangi biri mevcutsa hakemin daveti reddetmesi ve durumu editöre açıklaması zorunludur:

• Yazarlarla yakın zamanda (son 3 yıl içinde) ortak bir projede, makalede veya akademik çalışmada iş birliği yapmış olmak,
• Yazarlarla aynı kurumda, departmanda veya yakın ticari/finansal ilişkisi bulunan kuruluşlarda görev yapmak,
• İncelenen çalışmanın, hakemin kendi yürüttüğü, fonladığı veya patent aşamasında olan araştırmalarıyla doğrudan ticari ya da hukuki bir rekabet içinde olması,
• Makalenin anonimleştirilmiş olmasına rağmen yazarların kimliğinin kesin olarak tahmin edilmesi ve bu durumun tarafsız değerlendirmeyi engelleyecek nitelikte olması.

Gizlilik Güvencesi ve Üçüncü Taraf Yazılım Kullanımı (Confidentiality and Generative AI Policy)

Değerlendirme için hakemlere gönderilen tüm makale taslakları, veri setleri, algoritmalar ve ek belgeler gizli nitelikte resmi evraklardır. Hakemler, süreç tamamlanana ve makale resmen yayımlanana kadar bu belgelerin güvenliğini ve gizliliğini korumakla yükümlüdür:

• Makale içeriği, fikirler, yöntemler veya ham veriler hiçbir şekilde üçüncü şahıslarla paylaşılamaz, tartışılamaz ve editörün yazılı izni olmaksızın başka kişilere inceletilemez.
• İncelenen makalede yer alan yayımlanmamış fikirler, yöntemler, bulgular veya yazılımlar; yazarın ve editörün açık yazılı onayı olmaksızın hakemin kendi araştırmalarında veya kişisel çıkarları doğrultusunda kullanılamaz.
• Üçüncü Taraf ve Yapay Zeka (AI) Sistemleri Kısıtlaması: Gizlilik ilkeleri uyarınca, incelenen makale metninin veya eklerinin tamamı ya da bir kısmı; veri madenciliği yapan, dil modellerini eğiten ya da metin analizi sunan üçüncü taraf üretken yapay zeka araçlarına (ChatGPT, Claude vb.) veya çevrimiçi çeviri platformlarına kesinlikle yüklenemez. Değerlendirme raporları tamamen hakemin kendi özgün entelektüel katkısıyla kaleme alınmalıdır.

Değerlendirme Raporunun Hazırlanması ve Kriterler (Manuscript Evaluation Criteria)

Hazırlanacak hakem raporu, Baş Editörün yayın kararını rasyonel ve bilimsel gerekçelere dayandırmasını sağlarken, yazara da çalışmasını uluslararası standartlara ulaştırması için yapıcı, somut ve eğitici geri bildirimler sunmalıdır. Raporunuzu hazırlarken aşağıdaki teknik ve bilimsel boyutları detaylıca analiz etmeniz beklenmektedir:

• Özgünlük ve Literatüre Katkı: Çalışma, Yapay Zeka, Uç Bilişim veya IoT alanlarında kuramsal ya da uygulamalı açıdan yeni bir yaklaşım, özgün bir mimari veya kayda değer bir performans artışı sunuyor mu? Mevcut state-of-the-art literatürü yeterince analiz edilmiş mi?
• Metodolojik Sağlamlık ve Tekrarlanabilirlik: Önerilen algoritmalar, matematiksel modeller, ağ topolojileri ve deneysel tasarımlar bilimsel olarak geçerli mi? Kullanılan veri setleri, simülasyon ortamları ve donanım/yazılım parametreleri, araştırmanın başka bir uzman tarafından birebir tekrarlanabilmesine (replicability) olanak tanıyacak açıklıkta sunulmuş mu?
• Bulguların Analizi ve Doğrulama: Deneysel sonuçlar, sunulan grafikler ve tablolar, makalede iddia edilen ana sonuçları ve performans metriklerini istatistiksel ve mantıksal olarak destekliyor mu? Hata analizleri ve kısıtlılıklar nesnel olarak tartışılmış mı?
• Kaynakların Niteliği: Atıfta bulunulan kaynaklar güncel mi, doğrudan konuyla ilgili mi ve yüksek etki faktörlü uluslararası literatürü yansıtıyor mu? Atıflarda APA 7 standartlarına uyulmuş mu?
• Akademik Dil ve Anlaşılırlık: Makale, uluslararası bilimsel yayıncılığa uygun, akıcı, net ve gramer kurallarına tam uyumlu bir İngilizce ile yazılmış mı? Teknik terimler ve kısaltmalar doğru tanımlanmış mı?
• Etik İhlal ve Şüpheli Durumlar: Çalışmada intihal, dilimleme, veri uydurma (fabrication), veri manipülasyonu (falsification) veya mükerrer yayın (redundant publication) şüphesi var mı? Katılımcılardan veri toplanan çalışmalarda Etik Kurul Onayı metodoloji bölümünde usulüne uygun şekilde belgelenmiş mi? Herhangi bir etik ihlal şüphesinde lütfen somut kanıtlarla birlikte editörü doğrudan bilgilendiriniz.

Not: Hakem yorumlarının kişisel ithamlardan uzak, profesyonel, yapıcı, nezaket kurallarına uygun ve nesnel olması zorunludur. Yazara iletilecek metinde hakem kimliğini deşifre edecek ifadelerden kaçınılmalıdır.

Tavsiye Kararı Verme (Making an Editorial Recommendation)

Hakem, kriterler çerçevesinde makaleyi analiz ettikten sonra sistem üzerinden aşağıdaki nihai editoryal tavsiye kararlarından birini seçer ve gerekçelerini raporunda açıklar:

• Kabul (Accept): Çalışma bilimsel, yöntemsel ve dilsel açıdan mükemmel durumdadır; herhangi bir düzeltmeye gerek olmaksızın mevcut haliyle yayımlanabilir.
• Küçük Revizyon (Minor Revision): Çalışma genel hatlarıyla başarılıdır; ancak metinde netleştirilmesi gereken bazı ifadeler, kaynak güncellemeleri, biçimsel düzeltmeler veya ek açıklama gerektiren küçük teknik detaylar mevcuttur. Makale, yazarların bu düzeltmeleri yapmasının ardından editör kontrolüyle kabul edilebilir.
• Büyük Revizyon (Major Revision): Çalışmanın özünde değerli fikirler bulunmakla birlikte, metodolojide ciddi eksiklikler, deneysel doğrulamada yetersizlikler, algoritmik hatalar veya dil kalitesinde köklü iyileştirme gereksinimleri vardır. Yazarların kapsamlı bir revizyon yapması ve makalenin yeniden hakem değerlendirme sürecine (re-review) tabi tutulması gerekir.
• Ret (Reject): Çalışma ciddi bilimsel veya metodolojik kusurlar barındırmaktadır, literatüre özgün bir katkı sağlamamaktadır, JAIES'in amaç ve kapsamı dışındadır ya da köklü revizyonlarla dahi düzeltilemeyecek seviyede zayıf bir akademik altyapıya sahiptir.

Zamanlama ve Süreç Takvimi (Timeliness and Deadlines)

Bilimsel bilginin gecikmeksizin literatüre kazandırılması ve yazarların mağduriyet yaşamaması adına, değerlendirme süreçlerinin zamanında tamamlanması kritik öneme sahiptir. JAIES, hakem değerlendirmeleri için standart olarak 3 ila 4 hafta (21-30 gün) arasında bir süre tanımaktadır.

Değerlendirmeyi kabul etmenize rağmen öngörülemeyen durumlar nedeniyle raporu zamanında teslim edemeyeceğinizi fark ederseniz, ek süre talep etmek veya sürecin aksamaması adına yeni bir hakem atanmasını sağlamak için lütfen gecikmeksizin Alan Editörü veya Baş Editör ile iletişime geçiniz.